Zbrodnia i kara jako powieść psychologiczna - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Dostojewski, zafascynowany „mrocznymi” stronami natury ludzkiej, stworzył nowy typ prozy psychologicznej, analizującej wieloznaczne motywacje działań człowieka uwikłanego w walkę pomiędzy dobrem i złem.

Powieść daje wnikliwy rysunek psychologiczny zbrodniarza, jego przeżycia, uczucia. Pokazuje, jak rozwija się mechanizm zbrodni. Obok studium zbrodni mamy również rozważania nad istotą kłamstwa i jego znaczeniem w życiu jednostki, która próbuje dojść do prawdy. Autor pokazuje również zmiany, jakie dokonały się w życiu bohatera po dokonaniu zbrodni, jak zmienia się jego świat, życie, system wyznawanych wartości. W Zbrodni i karze widzimy różne reakcje mordercy; możemy śledzić wewnętrzną walkę człowieka wrażliwego, dręczonego wyrzutami sumienia.

Do przedstawienia portretu psychologicznego Raskolnikowa autor wykorzystuje różne techniki:

1. monolog wewnętrzny (tu przytaczam myśli Raskolnikowa przed popełnieniem zbrodni):

Nie stanie się? A cóż ty takiego przedsięweźmiesz, żeby to się nie mogło stać? Zabronisz?
A jakie masz po temu prawo? Co ty możesz im w zamian obiecać, żeby posiąść takie prawo? Obiecasz poświęcić im swoje życie, całą swoją przyszłość, gdy ukończysz uniwersytet i otrzymasz posadę? Słyszeliśmy już o tym, ale to są obiecanki cacanki, a teraz co? Przecież tu trzeba teraz coś przedsięwziąć, czy ty to rozumiesz? A ty co teraz robisz? Okradasz je właśnie. Przecież pieniądze dostają pod zastaw sturublowej emerytury i u państwa Swidrygajłowów! A w jaki sposób uchronisz je przed Swidrygajłowami albo przed Afanasijem Iwanowiczem Wachruszynem ty, milionerze przyszły, Zeusie rozporządzający ich losem? Za lat dziesięć? W ciągu tych dziesięciu lat matka zdąży oślepnąć od wyszywania albo od łez przelanych, zmarnieje z głodu, a siostra? No, pomyśl tylko, co może się stać z siostrą za dziesięć lat albo i w ciągu tych lat dziesieciu? Domyśliłeś się?


2. narracja 3-osobowa (relacja ze stanu psychicznego Raskolnikowa tuż po dokonaniu zbrodni):

Coraz bardziej opanowywał go strach, zwłaszcza po tym drugim, zupełnie nieprzewidzianym morderstwie. Chciał jak najprędzej stąd uciec. I gdyby był w stanie w owej chwili dokładniej widzieć i rozumować, gdyby mógł uświadomić sobie wszystkie trudności swojej sytuacji, całą grozę, ohydę i bezsensowność oraz zrozumieć wreszcie, ile czeka go przeszkód, a może i przestępstw, żeby się stąd wyrwać i dostać do domu, to bardzo możliwe, że porzuciłby wszystko, poszedłby, gdzie należy, i sam na siebie zrobiłby doniesienie, nawet nie ze strachu o siebie, a z przerażenia i obrzydzenia do tego, co uczynił. Szczególne uczucie obrzydzenia potęgowało się w nim z minuty na minutę. Za nic na świecie nie wróciłby teraz do kufra ani do pokoi.


A oto kolejny przykład narracji 3-osobowej:

W pierwszej chwili przekonany był, że dostaje obłędu. Przeszedł go zimny dreszcz, ale dreszcz ten spowodowany był również gorączką, która zaczęła go trawić jeszcze we śnie. Teraz zaś tak nim rzucało, że ząb na ząb nie trafiał i wszystko w nim drżało.


Autor bardzo skrupulatnie zdaje relację ze stanu psychicznego Raskolnikowa. Informacje tego typu, bardzo zresztą szczegółowe, przewijają się przez całą powieść:

Z wyglądu można go było wziąć za rannego albo za człowieka zgnębionego silnym bólem fizycznym – brwi miał ściśnięte, wargi zaciśnięte, oczy mu błyszczały. Mówił mało i niechętnie, jakby sprawiało mu to ból lub wypełniał niemiły obowiązek, a w ruchach jego można było spostrzec oznaki niepokoju. [...] Blada i chmurna jego twarz rozjaśniła się na chwilę, gdy weszły matka i siostra, lecz zaraz w miejsce poprzedniego ponurego roztargnienia osiadł na niej wyraz wewnętrznej udręki.


Posługując się tymi nowatorskimi technikami autor kreuje bardzo sugestywnie przemawiającą do czytelnika postać człowieka uwikłanego w morderstwo. Fascynujące studium zwichniętej psychiki, jakie przynosi dzieło Dostojewskiego, stało się dla wielu pisarzy niedościgłym wzorem analizy najtajniejszych zakamarków ludzkiej duszy.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Zbrodnia i kara - streszczenie szczegółowe
2  Swidrygajłow - charakterystyka
3  Sonia - charakterystyka



Komentarze: Zbrodnia i kara jako powieść psychologiczna

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 



2010-04-28 16:00:26

Dajcie spokoj co to za bajka. Jakos nie slyszalem nigdy o mordercy ktory dostawal goraczki i mdlal z powodu popelnionego zabojstwa. Literatura jak zawsze idealizuje swiat albo pokazuje nietuzinkowe sytuacje i historie byleby byc ciekawsza. Mordercy doskonale zdaja sobie sprawe z tego co robia. Ale nie - od realizmu wazniejszy jest styl.


2009-04-07 21:55:06

Dostojewski jako perfekcjonista starał się w tym utworze nie tylko nasycić głównego bohatera cechami zabójcy, ale również człowieka nie widzącego wyjścia z sytuacji, mającego wrażliwość na nieszczęście innych choć mogłoby się wydawać, iż jest to tylko usprawiedliwienie zbrodni jaką popełnił. Nie widzę choćby najmniejszego podobieństwa Raskolnikowa i Wokulskiego z utworu "Lalaka".


2007-06-14 17:28:44

Co jest ważne w utworze to sama koncepcja duszy ludzkiej, miejsca człowieka w społeczeństwie, ale przede wszystkim, braku kontaktu i więzi uczuciowych z innymi, izolacja, pustka wewnętrzna i samotność pośród otoczenia pełnego ludzi. Petresburg jest także jakby "aktorem", to on wpływa znacząco na decyzję Raskolnikowa, jego brudne, cuchnące, ciemne i wilgotne ulice wypełnione swądem pijaków wychodzących nad ranem z tanich szynków niejako tworzą podkłąd dla zbrodni, w pewnym sensie morderstwo jest w odpowiednim tonie dla takiego obrzydliwego środowiska, w którym natura neurotyczna, słaba, wrażliwa, obarczona nadziejami rodzinnymi i nie mogąca im podołać ucieka do głębi zła, które czai się w każdym człowieku. Moim zdaniem natura zła jest tutaj, powiedziałbym, bardzo conradowska, mamy więc samotnego bohatera, otchłań zła i jego podróż przez katorgę winy i bezsens bólu i wyrzutów. Motywy społeczne są jasne, ale to co jest ważne to psychologiczne tło, na którym krwawe zabójstwo się dokonuje, ponadto via dolorosa przypomina męczennika za sprawę. Dostojewski historią o dawnej narzeczonej głónego bohatera wprowadza na jego portret psychologiczny odcień szlachetności i piękna duszy, w której współczucie trwa w zgodzie z chęcią pomocy człowiekowi, który jest ułomny bądź niezrozumiany i wyśmiewany. R. jak ks. Myszkin Natalii pragnął pomóc opuszczonej i przygnębionej dawnej narzeczonej.


2007-03-13 12:07:59

zbrodnia i kara to lektura, którą przeczytać powinien każdy młody człowiek. jest to powieść bardzo pouczająca i ciekawa. po przeczytaniu utworu dostrzega się wiele popełnianych przez siebie błędów, których dotąd się nie dostrzegało. po prostu hardcore......!!!!!!!! normalnie zbrodnia i kara.


2006-05-02 15:42:58

Raskolnikow był troche bardziej rozgarnięty, niz ten chłopek roztropek Wegiełek z "Lalki".A tak w ogóle to co o to by byla za literatura gdyby wszyscy bohaterowie reagowali, mysleli i wybierali w ten sam sposób?




Streszczenia książek
Tagi: